عرضه اولیه صرافی غیرمتمرکز یا IDO روشی برای خرید توکن پروژهها پیش از شروع معاملات عمومی است که از طریق صرافی‌های غیرمتمرکز و لانچپدها انجام میشود. در این روش، کاربران معمولا با اتصال کیف پول خود می‌توانند در فروش اولیه توکن شرکت کنند.
ما در این مقاله بررسی می‌کنیم IDO چطور کار میکند، چگونه می‌توان در آن شرکت کرد و قبل از خرید باید چه نکاتی را بررسی کرد. اگر می‌خواهید جایگاه IDO را در کنار سایر روش‌ها بهتر بشناسید، ابتدا با انواع عرضه اولیه آشنا شوید.
نحوه کار عرضه اولیه صرافی غیرمتمرکز (IDO)
در IDO، پروژه بخشی از توکنهای خود را از طریق یک لانچپد یا صرافی غیرمتمرکز برای فروش اولیه در اختیار کاربران قرار می‌دهد. پیش از شروع عرضه، اطلاعاتی مانند قیمت توکن، تعداد توکنهای قابل فروش، زمان عرضه، شبکه بلاکچین و شرایط دریافت سهمیه مشخص میشود.
پس از پایان فروش، توکن‌ها طبق برنامه پروژه میان خریداران توزیع می‌شوند و معمولا در فاصله کوتاهی امکان معامله آن‌ها در بازار فراهم میشود. نکته مهم این است که همه توکنهای خریداری‌شده همیشه در همان روز اول آزاد نمی‌شوند و بخشی از آن‌ها ممکن است طبق برنامه Vesting در چند مرحله در اختیار کاربران قرار بگیرند.
انتخاب پروژه و برگزاری IDO
پروژه ابتدا یک لانچپد مناسب انتخاب میکند و اطلاعات مربوط به توکنومیکس، قیمت فروش و مقدار سرمایه مورد نیاز را در اختیار پلتفرم قرار می‌دهد. بعضی لانچپدها پروژه را پیش از عرضه از نظر تیم، محصول و ساختار اقتصادی بررسی می‌کنند.
بعد از تایید پروژه، زمان IDO و شرایط شرکت در آن اعلام میشود. در این مرحله مشخص میشود چه تعداد توکن برای فروش عمومی در نظر گرفته شده و هر کاربر حداکثر چه مقدار می‌تواند خریداری کند.
تعیین سهمیه کاربران
در بیشتر IDOها کاربران نمی‌توانند هر مقدار توکن که بخواهند خریداری کنند و برای هر نفر یک سهمیه یا Allocation در نظر گرفته میشود. این سهمیه ممکن است بر اساس قرعهکشی، مقدار توکن استیک‌شده یا سطح کاربر در لانچپد تعیین شود.
به همین دلیل شرکت در IDO همیشه به معنی دریافت مقدار زیادی توکن نیست. ممکن است تقاضا برای یک پروژه بالا باشد و سهم هر کاربر از فروش اولیه بسیار محدود شود.
توزیع توکن و شروع معاملات
بعد از پایان فروش، رویداد تولید توکن یا TGE انجام میشود و توکنهای قابل آزادسازی در اختیار خریداران قرار می‌گیرند. اگر پروژه برنامه Vesting داشته باشد، بخشی از توکن‌ها در TGE آزاد می‌شوند و باقی آن‌ها در تاریخ‌های مشخص قابل دریافت خواهند بود.
پس از ایجاد نقدینگی، معاملات توکن در بازار آغاز میشود و قیمت آن بر اساس عرضه و تقاضا تغییر میکند. از همین مرحله قیمت بازار می‌تواند بالاتر یا پایین‌تر از قیمت IDO قرار بگیرد و هیچ تضمینی برای رشد قیمت بعد از شروع معاملات وجود ندارد.
مراحل شرکت در عرضه اولیه IDO
برای شرکت در یک IDO باید ابتدا عرضه موردنظر و لانچپد رسمی آن را پیدا کنید و شرایط فروش را بخوانید. هر پروژه قوانین خاص خود را دارد و ممکن است برای ورود به فروش نیاز به احراز هویت، حضور در Allowlist یا استیک کردن توکن لانچپد داشته باشید.
بعد از واجد شرایط شدن، کیف پول خود را به پلتفرم متصل می‌کنید، موجودی لازم را تامین می‌کنید و در زمان اعلام‌شده خرید را انجام می‌دهید. پس از پایان فروش نیز توکن‌ها در زمان TGE یا طبق برنامه Vesting در اختیار شما قرار می‌گیرند.
شرایط لازم برای شرکت در IDO
پیش از ثبتنام باید شبکه بلاکچین و کیف پول پشتیبانی‌شده توسط لانچپد را بررسی کنید. کیف پول‌هایی مانند MetaMask در بسیاری از پلتفرم‌ها قابل استفاده هستند اما شبکه مورد نیاز هر IDO می‌تواند متفاوت باشد.
بسته به قوانین عرضه ممکن است لازم باشد شرایط زیر را تکمیل کنید:
- کیف پول Web3 سازگار با شبکه پروژه داشته باشید.
- ارز مورد نیاز برای خرید توکن را در کیف پول نگه دارید.
- مقداری از ارز بومی شبکه برای پرداخت Gas Fee داشته باشید.
- در صورت نیاز فرایند KYC را تکمیل کنید.
- وارد Allowlist شوید یا توکن لانچپد را استیک کنید.
- زمان شروع و پایان فروش را از منبع رسمی بررسی کنید.
برای کاربران ایرانی بررسی شرایط KYC اهمیت بیشتری دارد، زیرا بعضی لانچپدها محدودیت جغرافیایی دارند. پیش از انتقال سرمایه باید قوانین همان پلتفرم را بررسی کنید تا دارایی شما در مرحله احراز هویت یا خرید با مشکل مواجه نشود.
مراحل خرید توکن در IDO
بعد از آماده کردن کیف پول و تکمیل شرایط ورود، باید در زمان تعیینشده وارد صفحه رسمی فروش شوید. بهتر است لینک فروش را از وب‌سایت رسمی پروژه یا لانچپد دریافت کنید تا وارد صفحات جعلی نشوید.
فرایند خرید معمولا به این ترتیب انجام میشود:
- وارد صفحه رسمی IDO شوید.
- کیف پول خود را به لانچپد متصل کنید.
- شبکه صحیح را در کیف پول انتخاب کنید.
- مقدار سهمیه یا Allocation خود را بررسی کنید.
- مقدار توکن موردنظر را انتخاب کنید.
- تراکنش خرید را در کیف پول تایید کنید.
- وضعیت خرید را در پنل لانچپد بررسی کنید.
- در زمان اعلام‌شده توکن‌ها را Claim کنید.
بعد از خرید، زمان آزادسازی توکن‌ها را بررسی کنید. بعضی پروژهها تمام توکنهای خریداری‌شده را در روز TGE آزاد می‌کنند اما در برخی IDOها فقط بخشی از دارایی قابل دریافت است و باقی توکن‌ها طی چند هفته یا چند ماه آزاد می‌شوند.
دریافت توکن بعد از پایان IDO
بعد از پایان فروش، پروژه زمان TGE و نحوه دریافت توکن‌ها را اعلام میکند. در بعضی لانچپدها توکن به صورت خودکار به کیف پول منتقل میشود و در برخی پلتفرم‌ها باید از گزینه Claim استفاده کنید.
قبل از Claim باید شبکه کیف پول، آدرس قرارداد توکن و مقدار کارمزد را بررسی کنید. اگر پروژه برنامه Vesting داشته باشد، بهتر است تاریخ تمام مراحل آزادسازی را نیز ثبت کنید تا بدانید چه زمانی بخش بعدی توکنهای شما قابل دریافت میشود.
معیارهای بررسی IDO پیش از سرمایه‌گذاری
قبل از شرکت در IDO فقط قیمت توکن یا نام لانچپد را نبینید. تیم، توکنومیکس، ارزش‌گذاری و زمان آزادسازی توکن‌ها تصویر دقیق‌تری از ریسک پروژه می‌دهند.
بررسی تیم و محصول پروژه
تیم باید مشخص و سابقه اعضا قابل بررسی باشد. همچنین ببینید پروژه محصول واقعی دارد یا هنوز بیشتر بر وعده‌ها و Roadmap تکیه میکند.
بررسی توکنومیکس پروژه
نحوه تقسیم توکن میان تیم، سرمایه‌گذاران و کاربران را بررسی کنید. سهم بالای سرمایه‌گذاران اولیه می‌تواند در آینده فشار فروش ایجاد کند.
بررسی قیمت IDO و ارزش‌گذاری FDV
پایین بودن قیمت هر توکن به معنی ارزان بودن پروژه نیست. FDV را بررسی کنید و آن را با پروژه‌های مشابه و مرحله توسعه پروژه مقایسه کنید.
بررسی Vesting و Token Unlock
زمان آزاد شدن توکنهای تیم و سرمایه‌گذاران اولیه مهم است. ورود حجم زیادی از توکن‌ها به بازار در یک بازه کوتاه می‌تواند روی قیمت فشار وارد کند.
بررسی لانچپد و نقدینگی اولیه
سابقه لانچپد و میزان نقدینگی اولیه را بررسی کنید. نقدینگی پایین می‌تواند باعث نوسان شدید و Slippage بالا در شروع معاملات شود.
بهترین پلتفرم‌های IDO و روش پیدا کردن عرضه‌های جدید
برای شرکت در IDO، بهتر است ابتدا لانچ‌پدهای شناخته‌شده را بررسی کنید. چند گزینه مهم برای پیدا کردن عرضه‌های اولیه جدید عبارت‌اند از:
برای پیدا کردن IDOهای جدید می‌توانید بخش Upcoming همین لانچپدها را بررسی کنید. بعد از پیدا کردن یک عرضه، تاریخ فروش، قیمت IDO، شبکه، شرایط دریافت سهمیه و زمان TGE را فقط از صفحه رسمی پروژه و لانچپد بررسی کنید.
بهتر است انتخاب پروژه را فقط بر اساس حضور در یک لانچپد انجام ندهید؛ هر IDO باید از نظر توکنومیکس، Vesting و ارزش‌گذاری جداگانه بررسی شود.
تجربه ما در بررسی پروژه‌های IDO
ما برای بررسی یک IDO ابتدا سراغ قیمت توکن نمی‌رویم. اول محصول پروژه، ارزش‌گذاری، توکنومیکس و زمان آزاد شدن توکنهای سرمایه‌گذاران اولیه را بررسی می‌کنیم. اگر این بخش‌ها منطقی نباشند، حتی قیمت پایین IDO هم برای ما نشانه فرصت مناسب نیست.
نکته دیگری که در بررسی پروژهها به آن توجه می‌کنیم، هزینه واقعی گرفتن سهمیه است. گاهی برای دریافت Allocation کوچک باید مقدار زیادی از توکن لانچپد را بخرید یا استیک کنید. در چنین شرایطی ریسک افت قیمت همان توکن نیز باید در تصمیم نهایی محاسبه شود.
سخن آخر
عرضه اولیه صرافی غیرمتمرکز یا IDO راهی برای دسترسی زودتر به توکن پروژه‌های جدید است اما زودتر خریدن همیشه به معنی خرید بهتر نیست. قبل از شرکت باید پروژه، توکنومیکس، FDV، برنامه Vesting، شرایط دریافت سهمیه و اعتبار لانچپد را کنار هم بررسی کنید.
سوالات متداول درباره عرضه اولیه صرافی غیرمتمرکز (IDO)
برای شرکت در IDO حداقل چقدر سرمایه لازم داریم؟
مقدار مشخصی برای همه IDOها وجود ندارد. حداقل سرمایه به قیمت توکن، سهمیه کاربر و شرایط لانچپد بستگی دارد و ممکن است از یک پروژه به پروژه دیگر تفاوت زیادی داشته باشد.
اگر تقاضا برای یک IDO خیلی بیشتر از عرضه باشد چه اتفاقی میافتد؟
در این شرایط معمولا سهمیه کاربران کاهش پیدا میکند یا تخصیص بر اساس مدل لانچپد مانند قرعهکشی و Tier انجام میشود. بنابراین ثبتنام در IDO همیشه به معنی دریافت سهمیه کامل نیست.
چرا ممکن است قیمت توکن بعد از IDO کمتر از قیمت عرضه شود؟
قیمت پس از شروع معاملات بر اساس عرضه و تقاضای بازار تعیین میشود. شرایط ضعیف بازار، فروش خریداران اولیه یا ارزش‌گذاری بالای پروژه می‌تواند قیمت را حتی به زیر قیمت IDO برساند.
می‌توان توکن خریداری‌شده در IDO را به شخص دیگری فروخت؟
تا زمانی که توکن آزاد و قابل انتقال نشده باشد معمولا امکان فروش مستقیم آن وجود ندارد. بعد از TGE و آزاد شدن توکن، امکان انتقال یا معامله به قوانین قرارداد و بازارهای موجود بستگی دارد.
اگر در زمان تعیینشده توکنهای IDO را Claim نکنیم چه میشود؟
قوانین هر پروژه متفاوت است. بعضی لانچپدها امکان Claim را برای مدت طولانی باز نگه میدارند اما در برخی پروژهها محدودیت زمانی وجود دارد؛ بنابراین برنامه رسمی دریافت توکن باید بعد از خرید بررسی شود.
ثبت دیدگاه
دیدگاه کاربران