در دکس تریدینگ، پیدا کردن یک توکن و بررسی نمودار قیمت آن تنها بخشی از ماجراست. برای شناخت بهتر شرایط معامله، باید با اصطلاحاتی مثل نقدینگی، اسلیپیج و مارکت کپ هم آشنا بود. برای مثال، نقدینگی نشان می‌دهد چه میزان دارایی در استخر معاملاتی وجود دارد و اسلیپیج به اختلاف قیمت مورد انتظار با قیمت اجرای معامله اشاره می‌کند.

در این مقاله از بیتفا، مهم‌ترین اصطلاحات دکس تریدینگ از مفاهیم اولیه تا اصطلاحات تخصصی‌تر بررسی شده‌اند تا درک اطلاعات توکن‌ها، تحلیل بازار و شناخت ریسک معاملات ساده‌تر شود.

رایج ترین اصطلاحات در دکس تریدینگ

در دکس تریدینگ، هر اصطلاح اطلاعات مشخصی درباره یک توکن یا شرایط معامله در اختیار کاربران قرار می‌دهد. در ادامه، رایج ترین اصطلاحات این حوزه را بررسی می‌کنیم و توضیح می‌دهیم هرکدام چه معنا و کاربردی در معاملات دارند.

اصطلاح دکس تریدینگ معنی ساده کاربرد در معاملات
کیف پول (Wallet) ابزار مدیریت دارایی‌های دیجیتال و اتصال به بلاکچین نگهداری و مدیریت دارایی و اتصال به DEX
آدرس کیف پول (Wallet Address) شناسه عمومی حساب در بلاکچین دریافت ارز و بررسی تراکنش‌ها
کلید خصوصی (Private Key) اطلاعات محرمانه برای کنترل دارایی و امضای تراکنش دسترسی و مدیریت امن دارایی‌ها
قرارداد هوشمند (Smart Contract) برنامه‌ای که روی بلاکچین اجرا می‌شود اجرای معاملات و مدیریت استخرها
صرافی غیرمتمرکز (DEX) پلتفرم معامله ارز دیجیتال بدون نیاز به واسطه امانی در مدل‌های غیرامانی خرید و فروش مستقیم از طریق کیف پول
کانترکت آدرس (Contract Address) آدرس قرارداد هوشمند توکن شناسایی توکن و جلوگیری از انتخاب توکن جعلی
استاندارد توکن (Token Standard) قوانین فنی ساخت و مدیریت توکن تشخیص نوع توکن و سازگاری با شبکه
جفت ارز (Trading Pair) دو دارایی که با یکدیگر معامله می‌شوند بررسی قیمت و بازار معاملاتی توکن
سواپ (Swap) تبدیل یک ارز دیجیتال به ارز دیگر مبادله توکن‌ها در DEX
تراکنش (Transaction) عملیات ارسال‌شده به شبکه بلاکچین انتقال دارایی و اجرای معاملات
هش تراکنش (Tx Hash) شناسه منحصر به فرد تراکنش ثبت‌شده پیگیری وضعیت و نتیجه تراکنش
مجوز دسترسی (Approval) اجازه خرج‌کردن مقدار مشخصی از توکن توسط یک آدرس یا قرارداد فعال‌سازی دسترسی لازم برای سواپ
لغو دسترسی (Revoke) حذف مجوز خرج‌کردن توکن مدیریت دسترسی قراردادها به دارایی
نقدینگی (Liquidity) میزان امکان معامله بدون تغییر شدید قیمت ارزیابی شرایط خرید و فروش
استخر نقدینگی (Liquidity Pool) مجموعه دارایی‌های سپرده‌گذاری‌شده برای انجام معاملات تامین دارایی موردنیاز سواپ
بازارساز خودکار (AMM) سازوکار قیمت‌گذاری و معامله با استخر نقدینگی انجام معاملات بدون تطبیق مستقیم سفارش‌ها
تامین‌کننده نقدینگی (LP) فردی که دارایی خود را در استخر قرار می‌دهد دریافت سهمی از کارمزدها همراه با پذیرش ریسک
اسلیپیج (Slippage) اختلاف قیمت مورد انتظار و قیمت نهایی معامله بررسی تغییر قیمت هنگام اجرای سفارش
تاثیر قیمت (Price Impact) میزان تغییر قیمت ناشی از حجم معامله ارزیابی اثر سفارش بر قیمت
کارمزد شبکه (Gas Fee) هزینه پردازش تراکنش در شبکه محاسبه هزینه اجرای معامله
کارمزد سواپ (Swap Fee) هزینه مبادله توکن در پروتکل یا استخر محاسبه هزینه تبدیل دارایی
مسیر معامله (Swap Routing) مسیر عبور معامله از استخرهای مختلف پیدا کردن خروجی مناسب‌تر برای سواپ
حجم معاملات (Trading Volume) میزان معاملات انجام‌شده در یک بازه زمانی بررسی فعالیت معاملاتی توکن
عرضه در گردش (Circulating Supply) تعداد توکن‌های در گردش بازار محاسبه مارکت کپ
عرضه کل (Total Supply) تعداد توکن‌های موجود پس از کسر توکن‌های سوزانده‌شده بررسی ساختار عرضه توکن
حداکثر عرضه (Max Supply) سقف تعداد توکن‌های قابل ایجاد بررسی محدودیت عرضه
مارکت کپ (Market Cap) قیمت توکن ضربدر عرضه در گردش بررسی ارزش بازار توکن
ارزش‌گذاری رقیق‌شده (FDV) ارزش‌گذاری نظری بر اساس قیمت فعلی و عرضه مبنا بررسی ارزش‌گذاری و عرضه خارج از گردش
توکنومیکس (Tokenomics) ساختار عرضه، توزیع و کاربرد توکن بررسی سهم تیم، آزادسازی و ساختار اقتصادی
هولدر (Holder) دارنده ارز دیجیتال بررسی تعداد آدرس‌های دارنده و توزیع مالکیت
نهنگ (Whale) دارنده مقدار قابل‌توجهی از یک ارز رصد فعالیت سرمایه‌گذاران بزرگ
اسمارت مانی (Smart Money) کیف پول‌های شناسایی‌شده بر اساس معیارهای تحلیلی بررسی فعالیت کیف پول‌های منتخب
توکن تازه‌لیست‌شده (New Listing) توکن یا جفت ارز تازه اضافه‌شده به بازار شناسایی فرصت‌ها و بررسی ریسک توکن‌های جدید
بیشترین رشد (Top Gainers) توکن‌های دارای بیشترین افزایش قیمت شناسایی رشدهای بازار
بیشترین ریزش (Top Losers) توکن‌های دارای بیشترین کاهش قیمت بررسی افت‌های شدید بازار
واچ لیست (Watchlist) فهرست توکن‌های زیر نظر معامله‌گر پیگیری تغییرات قیمت و وضعیت توکن‌ها
فیلتر توکن (Token Filters) ابزار جداسازی توکن‌ها بر اساس معیارهای مشخص جستجوی توکن بر اساس نقدینگی، حجم و سایر معیارها
هانی پات (Honeypot) توکن دارای محدودیت مخرب برای فروش شناسایی ریسک خرید توکن غیرقابل فروش
راگ پول (Rug Pull) کلاهبرداری از طریق سوءاستفاده عوامل پروژه از سرمایه کاربران بررسی احتمال برداشت مخرب نقدینگی
قفل نقدینگی (Liquidity Lock) محدودسازی برداشت نقدینگی برای مدت مشخص بررسی مقدار نقدینگی قفل‌شده و زمان آزادسازی
مالیات توکن (Token Tax) کارمزد تعیین‌شده در قرارداد هنگام خرید، فروش یا انتقال محاسبه هزینه واقعی معامله
اختیار ساخت توکن (Mint Authority) مجوز ایجاد توکن‌های جدید بررسی امکان افزایش عرضه
اختیار مسدودسازی (Freeze Authority) مجوز مسدود کردن حساب‌های توکنی در شبکه‌های پشتیبانی‌کننده بررسی ریسک محدود شدن انتقال دارایی
ارزش قابل استخراج (MEV) ارزش حاصل از کنترل انتخاب یا ترتیب تراکنش‌ها شناخت ریسک‌های اجرای سفارش
حمله ساندویچی (Sandwich Attack) قرار گرفتن معاملات مهاجم قبل و بعد از معامله کاربر شناخت ریسک اجرای معامله با قیمت نامطلوب
ارزش کل قفل‌شده (TVL) ارزش دارایی‌های سپرده‌گذاری‌شده در یک پروتکل بررسی اندازه فعالیت مالی پروتکل
زیان ناپایدار (Impermanent Loss) کاهش ارزش نسبی موقعیت نقدینگی در مقایسه با نگهداری دارایی‌ها ارزیابی ریسک تامین نقدینگی

 کیف پول ارز دیجیتال (Wallet)

کیف پول ارز دیجیتال  برای مدیریت دارایی‌ها و ارتباط با شبکه‌های بلاکچینی است. در صرافی‌های غیرمتمرکز، کاربران با اتصال کیف پول به پلتفرم معاملاتی، امکان خرید و فروش توکن‌ها را به دست می‌آورند.

در کیف پول‌هایی مانند متامسک و تراست ولت، کنترل کلیدهای دسترسی بر عهده صاحب کیف پول است. دارایی‌ها در خود اپلیکیشن کیف پول ذخیره نمی‌شوند؛ موجودی آن‌ها روی بلاکچین ثبت می‌شود و کیف پول امکان مدیریت این دارایی‌ها را فراهم می‌کند.

آدرس کیف پول و کلید خصوصی (Wallet Address & Private Key)

آدرس کیف پول شناسه‌ای  که برای دریافت دارایی و مشاهده فعالیت‌های یک حساب در بلاکچین استفاده می‌شود. با داشتن این آدرس می‌توان موجودی و تاریخچه تراکنش‌های عمومی آن حساب را بررسی کرد.

کلید خصوصی اطلاعات محرمانه‌ای است که برای امضای تراکنش‌ها و کنترل دارایی‌های یک حساب استفاده می‌شود. برخلاف آدرس کیف پول، کلید خصوصی نباید در اختیار شخص دیگری قرار بگیرد.

قرارداد هوشمند (Smart Contract)

قرارداد هوشمند برنامه‌ای است که روی بلاکچین اجرا می‌شود و بر اساس کدهای تعریف‌شده، عملیات مشخصی را انجام می‌دهد.

در صرافی‌های غیرمتمرکز، قراردادهای هوشمند بخش مهمی از اجرای معاملات، مدیریت استخرهای نقدینگی و انتقال توکن‌ها را بر عهده دارند. با این حال، اجرای خودکار قرارداد به معنای امن بودن آن نیست؛ وجود خطا یا دسترسی‌های مخرب در کد می‌تواند دارایی کاربران را در معرض خطر قرار دهد.

صرافی غیرمتمرکز (DEX)

DEX مخفف Decentralized Exchange و به معنای صرافی غیرمتمرکز است. در این صرافی‌ها، معاملات از طریق سازوکارهای غیرمتمرکز انجام می‌شوند و در مدل‌های غیرامانی، کاربر برای معامله نیازی به سپردن دارایی به حساب یک صرافی متمرکز ندارد.

یونی سواپ و پنکیک سواپ از نمونه‌های شناخته‌شده این پلتفرم‌ها هستند.

بخشی از دکس‌ها از استخرهای نقدینگی استفاده می‌کنند و برخی دیگر بر پایه دفتر سفارش فعالیت دارند. به همین دلیل، تمام صرافی‌های غیرمتمرکز سازوکار یکسانی ندارند.

آدرس قرارداد توکن (Contract Address)

آدرس قرارداد هوشمند یک توکن در شبکه‌های سازگار با اتریوم است. این آدرس برای شناسایی توکن اهمیت دارد؛ زیرا چندین توکن می‌توانند نام و نماد یکسانی داشته باشند، اما آدرس قرارداد آن‌ها متفاوت باشد.

برای مثال، هنگام بررسی یک توکن در شبکه اتریوم، تطبیق آدرس قرارداد با اطلاعات معتبر پروژه اهمیت بیشتری از شباهت نام یا لوگوی آن دارد.

در شبکه سولانا، شناسه اصلی توکن Mint Address نام دارد که از نظر ساختار با قرارداد توکن در شبکه‌های سازگار با اتریوم تفاوت دارد.

استاندارد توکن (Token Standard)

هر شبکه بلاکچینی استانداردهای مشخصی برای ساخت توکن دارد. برای مثال، توکن‌های ERC-20 روی شبکه اتریوم و توکن‌های BEP-20 روی شبکه BNB Smart Chain ساخته می‌شوند. شناخت این استانداردها به کاربران کمک می‌کند شبکه توکن را درست تشخیص دهند و هنگام انتقال یا معامله آن دچار اشتباه نشوند.

استاندارد شبکه کاربرد
ERC-20 اتریوم توکن‌های قابل تعویض
BEP-20 BNB Smart Chain توکن‌های قابل تعویض در شبکه BSC
SPL Token سولانا ساخت و مدیریت توکن‌ها در سولانا

 

جفت ارز معاملاتی (Trading Pair)

جفت ارز به دو دارایی گفته می‌شود که در مقابل یکدیگر معامله می‌شوند. برای مثال، در جفت ارز ETH/USDC، قیمت اتریوم بر اساس USDC بیان می‌شود.

در زمان بررسی یک توکن جدید، شناخت جفت ارز آن اهمیت دارد؛ زیرا قیمت و نقدینگی توکن در هر استخر معاملاتی به دارایی‌های موجود در همان استخر وابسته است.

سواپ (Swap)

سواپ به مبادله یک ارز دیجیتال با ارز دیجیتال دیگر گفته می‌شود. در صرافی‌های غیرمتمرکز مبتنی بر استخر نقدینگی، این مبادله با تعامل قراردادهای هوشمند و نقدینگی موجود انجام می‌شود.

پیش از تایید معامله، مقدار دارایی دریافتی، کارمزد و شرایط اجرای سواپ نمایش داده می‌شود. این اطلاعات نشان می‌دهند که در مقابل دارایی پرداختی، چه مقداری از توکن مقصد دریافت خواهید کرد.

تراکنش و هش تراکنش (Transaction & Tx Hash)

تراکنش به عملیاتی گفته می‌شود که برای تغییر وضعیت بلاکچین به شبکه ارسال می‌شود؛ مانند انتقال دارایی یا اجرای یک سواپ.

هر تراکنش ثبت‌شده یک شناسه به نام Transaction Hash یا TXID دارد که امکان پیگیری آن را در مرورگر بلاکچین فراهم می‌کند.با استفاده از این شناسه می‌توان وضعیت تراکنش، آدرس‌های مرتبط، کارمزد پرداخت‌شده و نتیجه اجرای آن را بررسی کرد.

مجوز دسترسی و لغو آن (Token Approval & Revoke)

در شبکه‌های سازگار با اتریوم، Token Approval مجوزی است که صاحب توکن به یک قرارداد یا آدرس دیگر می‌دهد تا مقدار مشخصی از دارایی او را خرج کند.

برای مثال، هنگام اولین معامله یک توکن ERC-20 در یک صرافی غیرمتمرکز، قرارداد مربوط به معامله می‌تواند به مجوز خرج‌کردن آن توکن نیاز داشته باشد.Revoke به معنای لغو این دسترسی است. نکته مهم این است که قطع اتصال کیف پول از یک سایت، مجوزهای ثبت‌شده روی بلاکچین را لغو نمی‌کند.

نقدینگی (Liquidity)

نقدینگی یکی از مهم‌ترین اطلاعاتی است که هنگام بررسی یک توکن باید به آن توجه کرد. این مفهوم به امکان انجام خرید و فروش با کمترین تغییر قیمت اشاره دارد.

برای مثال، دو توکن را در نظر بگیرید که قیمت یکسانی دارند، اما یکی از آن‌ها در محدوده قیمت معامله، نقدینگی بسیار بیشتری در اختیار دارد. یک سفارش با حجم یکسان در استخر کم‌عمق، تاثیر بیشتری بر قیمت می‌گذارد.

پس بالا بودن قیمت یا مارکت کپ به معنای نقدینگی مناسب نیست. برای ارزیابی شرایط معامله باید مقدار و عمق نقدینگی را جداگانه بررسی کرد.

استخر نقدینگی (Liquidity Pool)

استخر نقدینگی مجموعه‌ای از دارایی‌هاست که در یک قرارداد هوشمند قرار می‌گیرند تا امکان مبادله توکن‌ها فراهم شود.

برای مثال، یک استخر ETH/USDC شامل موجودی این دو دارایی است. زمانی که معامله‌گر ETH را با USDC مبادله می‌کند، موجودی دو طرف استخر تغییر می‌کند.در مدل‌های مبتنی بر AMM، همین تغییر موجودی و قواعد قیمت‌گذاری استخر در تعیین نرخ معامله نقش دارند.

بازارساز خودکار (AMM)

AMM مخفف Automated Market Maker و به معنای بازارساز خودکار است. این سازوکار در بسیاری از صرافی‌های غیرمتمرکز برای قیمت‌گذاری و اجرای معاملات با استفاده از استخرهای نقدینگی به کار می‌رود.

در مدل شناخته‌شده یونی سواپ V2، قیمت بر اساس رابطه میان ذخایر دو دارایی در استخر تعیین می‌شود.

به این ترتیب، معامله‌گر برای انجام سواپ نیازی به پیدا شدن سفارش مستقیم یک خریدار یا فروشنده دیگر ندارد.

تامین‌کننده نقدینگی (Liquidity Provider)

تامین‌کننده نقدینگی یا LP شخصی است که دارایی خود را در اختیار استخر نقدینگی قرار می‌دهد. این افراد بر اساس قوانین هر پروتکل و نوع موقعیت نقدینگی، سهمی از کارمزد معاملات دریافت می‌کنند.

البته تامین نقدینگی سود تضمین‌شده ندارد.

اسلیپیج (Slippage)

اسلیپیج اختلاف میان نرخ مورد انتظار یک معامله و نرخ نهایی اجرای آن است.

فرض کنید هنگام ثبت سواپ، قرار است در مقابل دارایی پرداختی خود ۱۰۰ توکن دریافت کنید، اما به دلیل تغییر شرایط قیمت تا زمان اجرا، ۹۹ توکن دریافت می‌کنید. این اختلاف نمونه‌ای از اسلیپیج است.

تاثیر معامله بر قیمت (Price Impact)

Price Impact به تغییر قیمتی گفته می‌شود که خود معامله بر قیمت دارایی در استخر ایجاد می‌کند.برای مثال، خرید ۵۰۰ دلار از یک توکن در استخری با نقدینگی عمیق، تاثیر متفاوتی با همان خرید در استخری کم‌عمق دارد.

این اصطلاح با اسلیپیج تفاوت دارد. Price Impact اثر حجم سفارش بر قیمت است، در حالی که Slippage اختلاف قیمت اجرای نهایی با نرخ مورد انتظار هنگام ثبت معامله را نشان می‌دهد.

کارمزد شبکه و کارمزد معامله (Gas Fee & Swap Fee)

Gas Fee هزینه پردازش عملیات روی شبکه‌های سازگار با ماشین مجازی اتریوم است و با ارز بومی شبکه پرداخت می‌شود. برای مثال، کارمزد گس تراکنش در شبکه اصلی اتریوم با ETH پرداخت می‌شود.

Swap Fee کارمزدی است که بر اساس ساختار پروتکل یا استخر معاملاتی دریافت می‌شود.

این دو هزینه مستقل هستند. همچنین در شبکه اتریوم، تراکنشی که پس از شروع اجرا ناموفق شود، همچنان هزینه گس مصرف‌شده را دارد.

مسیر معامله (Swap Routing)

مسیر معامله نشان می‌دهد مبادله دارایی از چه استخرهایی عبور می‌کند.برای مثال، تبدیل مستقیم توکن A به توکن C یک مسیر است. اما اگر نقدینگی مناسبی برای مبادله مستقیم وجود نداشته باشد، مسیری مانند A به B و سپس B به C می‌تواند نرخ بهتری ارائه دهد.

حجم معاملات (Trading Volume)

حجم معاملات، ارزش یا تعداد دارایی‌های معامله‌شده در یک بازه زمانی مشخص را نشان می‌دهد.برای مثال، حجم معاملات ۲۴ ساعته یک توکن در صفحه یک جفت ارز، میزان فعالیت معاملاتی ثبت‌شده برای همان جفت ارز را نشان می‌دهد.

نکته مهم این است که حجم بالای معاملات به تنهایی نشانه تقاضای واقعی نیست. معاملات میان کیف پول‌های مرتبط و فعالیت‌های ساختگی نیز می‌توانند این عدد را افزایش دهند.

به همین دلیل، حجم معاملات باید در کنار تعداد تراکنش‌ها، نقدینگی و فعالیت کیف پول‌ها بررسی شود.

عرضه در گردش و عرضه کل (Token Supply)

میزان عرضه یکی از داده‌های مهم در بررسی ارزش‌گذاری توکن‌هاست. سه اصطلاح اصلی در این بخش وجود دارد:

اصطلاح مفهوم
Circulating Supply تعداد توکن‌های در گردش بازار
Total Supply تعداد توکن‌های ایجادشده که از عرضه حذف نشده‌اند، شامل توکن‌های قفل‌شده
Max Supply سقف تعداد توکن‌هایی که طبق قواعد دارایی قابلیت ایجاد دارند

تمام توکن‌ها سقف عرضه ثابت ندارند. همچنین آزادسازی توکن‌های قفل‌شده و ایجاد واحدهای جدید می‌تواند میزان عرضه در گردش را تغییر دهد.

ارزش بازار (Market Cap)

مارکت کپ یا ارزش بازار از ضرب قیمت فعلی یک توکن در تعداد واحدهای در گردش آن به دست می‌آید.

Market Cap = Price × Circulating Supply

برای مثال، اگر قیمت توکنی ۲ دلار و عرضه در گردش آن ۱۰ میلیون واحد باشد، مارکت کپ آن ۲۰ میلیون دلار است.

در دکس تریدینگ باید به یک نکته توجه کرد: مارکت کپ بالا لزوما به معنای ورود همان مقدار سرمایه به پروژه نیست. به‌ویژه در توکن‌هایی با نقدینگی کم، قیمت مبنای محاسبه می‌تواند با معاملات محدود به‌شدت تغییر کند.

ارزش‌گذاری کاملا رقیق‌شده (FDV)

FDV مخفف Fully Diluted Valuation است و ارزش نظری یک توکن را بر اساس قیمت فعلی و عرضه مبنای محاسبه نشان می‌دهد.

در محاسبه این شاخص، از حداکثر عرضه یا عرضه کل استفاده می‌شود؛ بنابراین هنگام مقایسه داده‌های پلتفرم‌ها باید مشخص باشد که کدام مقدار مبنا قرار گرفته است.

فرض کنید یک توکن با قیمت ۱ دلار، عرضه در گردش ۱۰ میلیون واحد و حداکثر عرضه ۱۰۰ میلیون واحد دارد.

مارکت کپ آن ۱۰ میلیون دلار و FDV بر مبنای حداکثر عرضه ۱۰۰ میلیون دلار خواهد بود.

فاصله این دو عدد، اطلاعاتی درباره میزان عرضه خارج از گردش ارائه می‌دهد؛ اما FDV پیش‌بینی ارزش آینده پروژه نیست.

توکنومیکس (Tokenomics)

 

 

توکنومیکس

توکنومیکس (Tokenomics) نشان می‌دهد یک پروژه چه تعداد توکن دارد، این توکن‌ها بین چه کسانی تقسیم شده‌اند و چه زمانی وارد بازار می‌شوند. همچنین مشخص می‌کند توکن چه کاربردی در پروژه دارد و عرضه آن چگونه تغییر می‌کند.

هولدرها (Holders)

هولدر به دارنده یک ارز دیجیتال گفته می‌شود. در ابزارهای تحلیل توکن، شاخص Holders تعداد آدرس‌هایی را نشان می‌دهد که موجودی آن توکن را نگهداری می‌کنند.

برای تحلیل توزیع مالکیت، علاوه بر تعداد هولدرها، باید سهم کیف پول‌های بزرگ و ماهیت آدرس‌هایی مانند استخر نقدینگی و قراردادهای پروژه نیز بررسی شود.

نهنگ‌های بازار (Whales)

نهنگ به شخص یا نهادی گفته می‌شود که مقدار قابل‌توجهی از یک دارایی را در اختیار دارد.

در توکن‌های کوچک، معاملات کیف پول‌هایی که سهم بزرگی از عرضه یا نقدینگی را کنترل می‌کنند، تاثیر مهمی بر بازار دارند.

در سبک دکس تریدینگ، بررسی فعالیت این کیف پول‌ها یکی از راه‌های شناخت جریان سرمایه است. البته انتقال دارایی توسط یک نهنگ به معنای خرید یا فروش قطعی نیست؛ نوع تراکنش و مقصد انتقال نیز باید بررسی شود.

اسمارت مانی (Smart Money)

اسمارت مانی یا پول هوشمند اصطلاحی است که در ابزارهای تحلیل آنچین برای سرمایه‌گذاران یا کیف پول‌هایی با ویژگی‌های عملکردی مشخص استفاده می‌شود.

پلتفرم‌های مختلف معیار یکسانی برای شناسایی Smart Money ندارند. یک ابزار می‌تواند بر سود معاملات گذشته تمرکز کند و ابزار دیگر از معیارهای متفاوتی استفاده کند.

توکن‌های تازه‌لیست‌شده (New Listings & New Pairs)

بخش New Pairs در ابزارهایی مانند DexScreener، جفت ارزهای تازه ایجادشده را نمایش می‌دهد.

ایجاد یک جفت ارز جدید لزوما به معنای ساخته شدن یک توکن جدید نیست. یک توکن قدیمی هم می‌تواند در صرافی یا استخر دیگری جفت ارز تازه‌ای داشته باشد.

برای بررسی این موارد، باید زمان ایجاد جفت ارز، آدرس توکن، مقدار نقدینگی و اطلاعات معاملات را کنار هم قرار داد.

بیشترین رشد و ریزش (Top Gainers & Top Losers)

Top Gainers توکن‌هایی را نشان می‌دهد که در بازه انتخاب‌شده بیشترین رشد قیمت را داشته‌اند. Top Losers نیز مربوط به بیشترین کاهش قیمت است.

این دسته‌بندی برای شناسایی تحرکات بازار کاربرد دارد، اما رشد شدید یک توکن به معنای مناسب بودن شرایط خرید آن نیست.

در توکن‌های کم‌نقدینگی، تغییرات شدید قیمت می‌تواند با حجم معاملات محدودی شکل بگیرد. به همین دلیل، درصد تغییر قیمت بدون بررسی حجم و نقدینگی اطلاعات کافی ارائه نمی‌دهد.

واچ لیست و فیلتر توکن‌ها (Watchlist & Token Filters)

واچ لیست، فهرستی از توکن‌ها یا جفت ارزهایی است که معامله‌گر برای بررسی تغییرات آن‌ها ذخیره می‌کند.

فیلترها نیز امکان محدود کردن نتایج بازار را بر اساس معیارهای مشخص فراهم می‌کنند.در کار با ابزارهای مانیتورینگ، واچ لیست برای پیگیری توکن‌های انتخاب‌شده و فیلترها برای پیدا کردن موارد مطابق شرایط تعیین‌شده استفاده می‌شوند.

هانی پات (Honeypot)

هانی پات یکی از انواع کلاهبرداری در بازار توکن‌هاست که در آن، شرایط قرارداد به شکلی طراحی می‌شود که کاربران بتوانند توکن را بخرند، اما امکان فروش آن را نداشته باشند یا فروش با محدودیت‌های مخرب مواجه شود.

این محدودیت می‌تواند از طریق فهرست سیاه، محدودیت انتقال یا کارمزد فروش بسیار سنگین اعمال شود.ناموفق بودن یک سواپ به تنهایی اثبات هانی پات بودن توکن نیست؛ خطای شبکه، مجوز ناکافی یا تنظیمات معامله نیز می‌توانند باعث شکست تراکنش شوند.

راگ پول (Rug Pull)

راگ پول به نوعی کلاهبرداری اشاره دارد که در آن، عوامل کنترل‌کننده پروژه پس از جذب سرمایه کاربران، دارایی یا نقدینگی را خارج می‌کنند و سرمایه‌گذاران با توکن‌هایی روبه‌رو می‌شوند که ارزش یا امکان فروش آن‌ها به‌شدت کاهش یافته است.

یکی از شکل‌های آن، برداشت نقدینگی استخر توسط عوامل پروژه است.

بررسی وضعیت مالکیت نقدینگی و اختیارات قرارداد، اطلاعات مهمی درباره ریسک چنین اقداماتی فراهم می‌کند.

قفل نقدینگی (Liquidity Lock)

قفل نقدینگی به محدود کردن امکان برداشت موقعیت یا دارایی‌های تامین نقدینگی برای مدت مشخص گفته می‌شود.

برای بررسی قفل نقدینگی یک توکن، باید مشخص شود چه مقدار از نقدینگی قفل شده، این قفل تا چه تاریخی اعتبار دارد و چه کسی پس از پایان آن امکان برداشت نقدینگی را خواهد داشت.برای مثال، اگر ۹۰ درصد نقدینگی یک توکن به مدت یک سال قفل شده باشد، تیم پروژه در این مدت نمی‌تواند آن بخش از نقدینگی را از طریق برداشت عادی خارج کند.

مالیات خرید و فروش توکن (Token Tax)

Token Tax به کارمزدی گفته می‌شود که طبق منطق قرارداد توکن، هنگام خرید، فروش یا انتقال دارایی اعمال می‌شود.

برای مثال، اگر یک توکن ۵ درصد مالیات فروش داشته باشد، فروش ۱۰۰ واحد از آن می‌تواند پس از کسر این مالیات، معادل ۹۵ واحد را به مرحله بعدی انتقال برساند؛ پیش از احتساب سایر هزینه‌ها و تغییرات قیمت.

اختیار ساخت و مسدودسازی توکن (Mint & Freeze Authority)

Mint Authority به اختیاری گفته می‌شود که امکان ایجاد واحدهای جدید یک توکن را فراهم می‌کند. Freeze Authority نیز در شبکه‌هایی مانند سولانا به دارنده این اختیار اجازه می‌دهد حساب‌های توکنی را مسدود کند.

برای مثال، در استانداردهای توکن سولانا، وجود اختیار Freeze می‌تواند به معنای امکان جلوگیری از انتقال دارایی یک حساب توکنی باشد.

این اختیارات باید با توجه به ساختار شبکه و قرارداد بررسی شوند. وجود آن‌ها به تنهایی اثبات کلاهبرداری نیست، اما نشان می‌دهد چه کنترل‌هایی همچنان در اختیار اشخاص مجاز قرار دارد.

MEV و حمله ساندویچی (Sandwich Attack)

MEV به ارزشی اشاره دارد که از طریق انتخاب، اضافه کردن، حذف کردن یا تغییر ترتیب تراکنش‌های یک بلاک استخراج می‌شود.

یکی از روش‌های سوءاستفاده از ترتیب تراکنش‌ها، حمله ساندویچی است. در این روش، مهاجم یک معامله را پیش از تراکنش کاربر و معامله دیگری را پس از آن قرار می‌دهد تا از تغییر قیمت ایجادشده سود ببرد.

این حملات می‌توانند باعث بدتر شدن قیمت اجرای معامله کاربر شوند. محدود کردن اسلیپیج و استفاده از روش‌های محافظت از سفارش، از راهکارهای کاهش این ریسک هستند.

ارزش کل قفل‌شده (TVL)

TVL مخفف Total Value Locked و به معنای ارزش کل دارایی‌های سپرده‌گذاری‌شده در یک پروتکل یا مجموعه مشخصی از قراردادهای آن است.

این شاخص در بررسی وضعیت پروتکل‌های دیفای کاربرد دارد، اما نباید آن را با نقدینگی یک جفت ارز یکسان دانست.

برای مثال، یک پروتکل می‌تواند TVL بالایی داشته باشد، در حالی که نقدینگی قابل استفاده برای معامله یک توکن خاص در آن محدود باشد.

زیان ناپایدار (Impermanent Loss)

زیان ناپایدار مفهومی مربوط به تامین‌کنندگان نقدینگی است. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که ارزش دارایی‌های موجود در موقعیت نقدینگی، در مقایسه با نگهداری همان دارایی‌های اولیه خارج از استخر، کمتر شود.

برای نمونه، تغییر نسبت قیمت دو دارایی در یک استخر می‌تواند ترکیب دارایی‌های تامین‌کننده نقدینگی را تغییر دهد.

این اختلاف حتی بدون کاهش قیمت هر دو توکن نیز شکل می‌گیرد. کارمزدهای دریافتی باید جداگانه محاسبه شوند تا نتیجه نهایی تامین نقدینگی مشخص شود.

سخن آخر

اصطلاحات دکس تریدینگ فقط واژه‌هایی برای شناخت بخش‌های مختلف صرافی‌های غیرمتمرکز نیستند؛ هرکدام در خواندن داده‌های بازار و بررسی شرایط معامله کاربرد مشخصی دارند.

شناخت تفاوت نقدینگی و مارکت کپ، درک اسلیپیج و تاثیر قیمت، بررسی مجوزهای قرارداد و آشنایی با اصطلاحات امنیتی کمک می‌کند اطلاعات نمایش‌داده‌شده در ابزارهای معاملاتی را درست‌تر تفسیر کنید.

با یادگیری این مفاهیم، بررسی توکن‌ها از مشاهده چند عدد و نمودار فراتر می‌رود و می‌توان شرایط هر معامله را با اطلاعات دقیق‌تری ارزیابی کرد.

سوالات متداول درباره اصطلاحات دکس تریدینگ

اگه سواپ انجام شده ولی توکن توی کیف پول نمایش داده نمیشه، باید چیکار کرد؟

ابتدا وضعیت تراکنش و موجودی آدرس در مرورگر بلاکچین بررسی شود. اگر انتقال موفق بوده و توکن در حساب ثبت شده است، شبکه انتخاب‌شده و فهرست دارایی‌های کیف پول باید کنترل شوند. در کیف پول‌های پشتیبانی‌کننده، افزودن توکن با آدرس قرارداد معتبر می‌تواند مشکل نمایش را برطرف کند.

اگه تراکنش روی Pending مونده، میشه دوباره همون سواپ رو ثبت کرد؟

ابتدا باید وضعیت تراکنش در مرورگر بلاکچین مشخص شود. ثبت یک سواپ جدید بدون بررسی تراکنش قبلی می‌تواند باعث اجرای ناخواسته دو معامله شود. در شبکه‌های سازگار با اتریوم، کیف پول‌هایی مانند متامسک امکان افزایش کارمزد یا تلاش برای لغو تراکنش تاییدنشده را فراهم می‌کنند.

اگه دو تا صرافی برای یک توکن قیمت متفاوتی نشون بدن، کدوم قیمت معتبره؟

قیمت هر استخر بر اساس وضعیت نقدینگی و معاملات همان استخر تعیین می‌شود. برای انتخاب مسیر معامله، باید مقدار نهایی دارایی دریافتی برای حجم سفارش مشخص، هزینه‌های معامله و شبکه را مقایسه کرد. قیمت نمایشی به تنهایی معیار مناسبی برای انتخاب نیست.

اگه یک توکن روی دو شبکه اسم یکسانی داشته باشه، میشه مستقیم بینشون انتقال داد؟

خیر. دارایی‌های ثبت‌شده روی شبکه‌های متفاوت، شناسه و وضعیت مستقل دارند. انتقال میان دو شبکه به زیرساختی نیاز دارد که از هر دو شبکه و دارایی موردنظر پشتیبانی کند. انتخاب شبکه نامناسب می‌تواند باعث از دست رفتن دسترسی به دارایی شود.

اگه یه توکن ناشناس بدون خرید وارد کیف پول شده باشه، باید باهاش چیکار کرد؟

دریافت توکن ناشناس به معنای معتبر بودن آن نیست. بهتر است از اتصال به سایت‌های معرفی‌شده در توضیحات توکن، امضای پیام‌های ناشناس یا تایید مجوزهای درخواستی خودداری شود. نمایش ندادن توکن مشکوک در کیف پول، راهی برای جلوگیری از تعامل ناخواسته با آن است و خود دارایی را از بلاکچین حذف نمی‌کند.

اشتراک‌گذاری: تلگرام واتس‌اپ X فیسبوک
تیم بیتفا

تیم تحریریه‌ی بیتفا؛ تریدرها و تحلیل‌گران بازار رمزارز که تجربه‌ی واقعی معامله را به زبان ساده می‌نویسند.